021-49029
معرفی روستاهای تاریخی ایران

معرفی روستاهای تاریخی ایران

فلات یکی از کهن‌ترین زیست­گاه­ های شکل گرفته در جهان است که در طول سالیانی که از پیدایش و سکونت در آن می­گذرد؛ یعنی از هزاران سال پیش تا به حال، تمدن­ ها و سکونتگاه‌های تاریخی بسیاری را در خود جای داده است.همین قدمت و تاریخ پر بار ایران، باعث شده تا روستاها و شهرهای بسیاری را در شمال، جنوب، شرق و غرب کشور ببینیم که برخی از آن­ها از لحاظ تاریخی اهمیت و ارزش بیشتری دارند.روستاهایی با قدمت چند صد ساله یا چند هزار ساله در گوشه و کنار ایران که هر کدام ویژگی منحصربه‌فرد خود را به خصوص از لحاظ معماری خانه­ هایشان که مطابق با اقلیم قرار گرفته در آن هستند، دارند و این موضوع به یکی از جذابه­ های گردشگری ایران تبدیل شده‌است.

تاریخ شکل گیری روستاها در ایران، بسیار بیشتر از قدمت تاریخ شناخته و نگاشته شده ایران است. به همین دلایل است که، برخی از صاحب نظران در زمینه­ های تاریخ و جغرافیا، اعتقاد دارند که شکل گیری روستاها در ایران حتی به هزاره های قبل از میلاد مسیح می رسد و همچنین برخی از جغرافیدانان و جامعه شناسان روستایی بر این باورند که روستاهای اولیه از یکجانشینی گروه هایی کم جمعیت از انسان­ ها که تا پیش از آن به شکار و زندگی قبیله ­ای مشغول بودند، به وجود آمده است.
از لحاظ تاریخی، شکل گیری روستاها در ایران به نه هزار سال قبل از میلاد مسیح برمی گردد و از لحاظ جغرافیایی، اولین روستاها در ایران حدود ۱۰ قرن قبل از میلاد در دامنه های زاگرس و نواحی شمال خوزستان، یعنی مناطق پر آب و دشت ­ها، شکل گرفته است.

در ادامه قصد داریم، تعدادی از روستاهای ایران که از لحاظ تاریخی بیش­تر مورد توجه هستند را به شما معرفی کنیم. پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید:

1-روستای پالنگان، استان کردستان

روستا پالنگان در استان کردستان، ۱۵ کیلومتری شهر کامیاران ، در فاصله ۸۰۰ متری دره تنگیور و ابتدای منطقه اورامان قرار دارد. قدمت روستا به پیش از اسلام می‌رسد و بارها در طول تاریخ ویران شده و از نو بنا گردیده است. مورخان اعتقاد دارند پالنگان از کل منطقه هورامان قدیمی‌تر است و این را به سندی که در سال ۱۳۰۵ در غاری واقع در دره تنگیور پالنگان کشف شد، نسبت می‌دهند.
زبان مردم پالنگان کردی و لهجه آنان اورامی است.

رودخانه خروشان تنگی ور که از میان آبادی می‌گذرد آن را به دو قسمت تقسیم کرده‌است و خانه‌ های روستا با سنگ و بیشترشان به صورت خشکه چینی و به شکل پلکانی در دامنه کوهستان، ساخته شده‌ است.علاوه بر معماری روستا پالنگان از دیگر جاذبه‌ های روستا می‌توان به چشمه‌ های جوشان و قلعه پالنگان نام برد ؛قلعه پالنگان در ۷۵۰ متری جنوب شرق روستا پالنگان واقع شده است که قدمت قلعه به سده ۷ و ۸ هجری قمری می‌رسد.

همچنین پالنگان مهد پرورش ماهی نیز است که این موضوع به نوع خود یکی از جاذبه ­های گردشگری این روستا محسوب می شود. ماهی کبابی پالنگان به دلیل نوع ماهی آن و تازگی اش بسیار پرطرفدار است.

روستای_پالنگان،_استان_کردستان

2-روستای کندوان، استان آذربایجان شرقی

در شمال غربی کشور و در نزدیکی شهر اسکو، روستایی صخره‌ ای و اسرارآمیز، که در پای دامنه‌ های کوه آتشفشانی سهند جا خوش کرده است را می­توان دید.
غارهای کنده شده توسط انسان ­ها در دل صخره ­های کله قندی که به عنوان محل سکونت بومیان کندوان مورد استفاده قرار می گیرد، یکی از شگفت انگیزترین و زیباترین روستاهای صخره ای جهان را پدید آورده است.همانطور که گفته شد شیوه معماری خانه‌ های این روستا به شکل مخروطی یا کله قندی می‌باشد.

در اردیبهشت ۱۳۷۶، روستای کندوان در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسیده زیرا که کندوان جزو سه روستای شگفت انگیز صخره­ ای دنیاست و سالیانه میزبان گردشگران داخلی و خارجی بسیاریست0 ویژگی‌ که کندوان را در میان روستاهای معروف صخره‌ ای جهان مانند «گورمه» ترکیه و «داکوتای» آمریکا زبانزد کرده، جریان زندگی و حضور بومیان در آن است.

در مورد چگونگی شکل­ گیری سکونت در کندوان و قدمت آن، نظر کارشناسان متفاوت است. برخی از باستان شناسان قدمت این روستا را به دوره های پیش از اسلام نسبت می‌دهند و برخی دیگر از محققین عقیده دارند احداث این خانه‌ ها به قرن ۷ هجری، همزمان با یورش مغول‌ ها برمی‌­گردد.از جاذبه ­های گردشگری این روستا علاوه بر معماری خاص خانه­ های آن و آب و هوای کوهستانی ­اش می­توان به چشمه آب معدنی کندوان، رودخانه کندوان، صنایع دستی مردم کندوان و همچنین هتل صخره­ ای کندوان اشاره کرد.

3-روستای میمند، استان کرمان

 میمند، یکی از روستاهای شهرستان شهربابک در استان کرمان است.روستای میمند در ارتفاع ۲,۲۴۰ متری از سطح دریا و بین دشت و کوهستان قرار دارد.
میمند یک روستای صخره‌ ای و دستکند است با چند هزار سال قدمت می­باشد که محققان قدمت آن را به دوره ­های مختلفی نسبت می­دهند.دسته اول قدمت میمند را به قرون هشتم و هفتم پیش از میلاد و در زمان قوم ماد نسبت می­دهند و دسته دوم معتقد هستند که قدمت میمند متعلق به قرون دوم و سوم میلادی یعنی اواخر دوره اشکانیان و اوایل دوره ساسانیان می­باشد.

علاوه بر نظریه‌های فوق، بر اساس سنگ نگاره‌ ها و نقوش صخره‌ ای موجود در این منطقه، قدمت میمند به چند هزار سال پیش بر می‌گردد.
روستای تاریخی میمند، با وسعت ۴۲۰ کیلومتر مربع یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین روستاهای دستکند ایران و جهان محسوب می‌شود که همچنان زندگی در آن جریان دارد و یکی از دلایلی که این روستا را مورد توجه گردشگران قرار می­دهد همین حضور بومیان و جریان زندگی در آن است.

مردم میمند هنوز هم در "گیچه" های بومی خود ساکن هستند. به خانه ­ها بومی میمند که در دل کوه و صخره و بدون هیچ گونه ملاتی برپا شده­ اند و با روی هم قرار گرفتنشان پنج طبقه را تشکیل می­دهند، گیچه گفته می­شود.میمند حدود ۴۰۶ کیچه دارد که مجموع تعداد اتاق‌های آن‌ها به ۲,۵۶۰ می‌رسد.اتاق‌های گیچه‌ های میمند شکل هندسی منظمی ندارند و اندازه آن‌ها متفاوت است. بزرگ‌ترین کیچه میمند ۹۰ متر مربع مساحت دارد.زبان و گویش مردم میمند، ریشه­ های بسیار در زبان مورد استفاده پیشینیان آن‌ ها دارد؛ به طوری که هنوز رد پای کلمات پهلوی ساسانی در زبان و گویش مردم­اش احساس می­شود.

شیوه زندگی اجتماعی و فعالیت مردمان روستای میمند از گذشته تا به امروز تقریبا به‌شکل سنتی خود در جریان است. مردمان این روستا کوچ‌نشینانی هستند که با کشاورزی و دامداری روزگار می‌گذرانند و میمند سکونت‌گاه زمستانی آن‌ها محسوب می‌شود.این روستا در سال ۱۳۹۴ به‌عنوان نوزدهمین اثر جهانی ایران در میراث جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیده است. میمند همیچنین به‌عنوان هفتمین منظر فرهنگی- طبیعی و تاریخی در جهان در سال ۱۳۸۴ نخستین جایزه جهانی ملینا مرکوری را به دست آورد.از جاذبه ­های گردشگری روستای میمند می­توان به قلعه ­ها و برج ­ها، مسجد، حسنیه، مدرسه، حمام قدیمی و آتشکده میمند که موزه مردم شناسی میمند نیز در آن است، اشاره کرد.

4-روستای ماسوله، استان گیلان

موقعیت جغرافیایی روستای ماسوله، در جنوب غربی استان گیلان و در ضلع شرقی یکی از رشته کوه­ های تالش، بخشی به نام سردار جنگل فومن واقع شده ­است
 روستای تاریخی ماسوله پیش از آنکه در موقعیت مکانی فعلی خود قرار بگیرد، در صده 14 میلادی در حدفاصل 6 کیلومتری از موقعیت کنونی خود واقع شده بود و درحدود صده هشتم هجری (قرن ۱۴ میلادی) مردم بومی ماسوله کهنه، به همراه مردمانی از سایر نقاط ایران که متعلق به قوم ­های دیگری از ایران بودند به مکانی که هم‌ اکنون به عنوان شهر ماسوله شناخته شده‌ است، کوچ کردند .

بر طبق سخنان بومیان و تاریخ نگاری ­های صورت گفته دلایل مختلفی سبب این مهاجرت از ماسوله کهنه به مکان کنونی آن شده است به طور مثال برخی معتقد هستند که بروز زلزله وحشتناک سال 890 هجری قمری سبب جا به جایی مردم کهنه ماسوله و مستقر شدن آنان در موقعیت فعلی این روستا شده و عده ای نیز دلیل مهاجرت ساکنان کهنه ماسوله را شیوع بیماری طاعون در سال 943 هجری قمری عنوان کرده اند.

این روستا که علاوه بر نوع معماری خانه هایش، بدلیل قرار گیری در شیب کوه و نمای خانه های پله ای آن در دامنه سرسبز و رودخانه ی خروشان “ماسوله رودخان” که از خط القعر دره می گذرد ، از جاذبه ­های تاریخی، معماری و اقلیمی ایران می­باشد. اما مولفه ­ای که بیشتر از سایر خصوصیات ماسوله شناخته شده نوع معماری خانه ­های آن می­باشد؛ یعنی معماری پلکانی، خانه های عمدتا دو طبقه ماسوله، به شکلی بر روی هم ساخته شده ­اند که حیاط خانه بالایی، پشت بام (سقف) خانه پایینی می­باشد و هیچ کدام نیز تحت مالکیت خصوصی نمی باشند و نوع قرار گیری کوچه ­های روستا به صورتی است که اجازه حرکت وسایل نقلیه موتوری را درون روستا نمی دهند.زبان اصلی ماسوله ای ها، زبان تالشی است.

روستای گردشگر پسند ماسوله دارای سه نوع اقلیم طبیعی کوهستانی، مرتعی و جنگلی می­باشد. ماسوله از مساحتی بالغ بر 6 هکتار برخوردار بوده و از جاذبه­ های گردشگری آن ده مسجد، یک بازار بزرگ سنتی چهار طبقه ای با تعداد غرفه هایی بیش از 120 واحد، دو حمام سنتی و قدیمی، 6 عدد کاروانسرای سنتی، 5 امامزاده و همچنین 33 چشمه عمومی می باشد.

 5-روستای زنوزق، استان آذربایجان شرقی

زنوزق، یکی از روستاهای پلکانی استان آذربایجان شرقی است که در دهستان زنوزق ، در 30کیلومتری شهرستان مرند و در فاصله‌ی 1/5 کیلومتری شهر زنوز قرار گرفته است. این روستا از نظر موقعیت جغرافیایی، روستایی کوهستانی و پلکانی بوده و در کوهپایه‌ های کوه قلعه واقع شده‌است؛ به همین دلیل نیز به زنوزق یا «زنوز داغ» مشهور شده و به مرور و در گویش عامیانه به زنوزاغ و زنوزق تبدیل گشته است.
معماری پلکانی خانه‌ های روستا، که به جا مانده از دوره صفوی است و همچنین قبرستان این روستا با سنگ قبرهای قدیمی، خود شاهدی بر قدمت روستاست.

به باور برخی کارشناسان تاریخی، روستای زنوزق متعلق به دوره ایلخانان است اما برخی دیگر با استناد به سنگ قبرهای موجود در گورستان این روستا و خورشیدهای حک شده‌ بر روی آن­ها،  قدمت روستا را به دوره‌ های میترائیسم نسبت می­دهند.از جاذبه ­های گردشگری روستای زنوزق می­توان به گورستان قدیمی روستا با سنگ‌نوشته‌های مربوط به قرن نهم هجری قمری، قلعه زنوزق، مسجد زنوزق ، آبشار دامجی قیه و سد قلعه، در کنار طبیعت بسیار زیبای روستا اشاره کرد.

6-روستای اورامان، استان کردستان

روستای اورامان یا هورامان تخت شهری، واقع شده در منطقه هورامان، شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است.
روستای هورامان تخت برخلاف نامش از موقعیت جغرافیایی همواری برخوردار نمی­باشد بلکه بلعکس خانه ­های روستا در دامنه کوه، به صورت شرقی و غربی ساخته شده ­اند. هه ورامان به معنای جایگاه خورشید است که شاید همین موقعیت شرقی و غربی خانه ­ها، خود توضیحی برای این نام باشد.

روستای اورامان به هزار ماسوله نیز مشهور است؛ این نوع تشبیه به دلیل شباهت معماری خانه ­های روستای اورامان به روستای ماسوله در استان گیلان است.در اورامان همانند ماسوله، خانه­ های عمدتا دو طبقه به صورت پلکانی در دامنه کوه ساخته شده ­اند. نوع ساخت خانه ­ها در اورامان به صورت خشکه چینی می­باشد و قدمت برخی از این خانه­ ها به 900سال نیز می­رسد.

مردم اورامان به زبان اورامی که یکی از گویش‌ های گورانی است و زیرگروهی از گویش‌ های شمال غرب ایران است، سخن می ‌گویند.
قدمت آثار باستانی و تاریخی روستای اورامان بر طبق گزارشات باستان شناسی بین ۴۰ هزار تا ۱۲ هزار سال پیش تخمین زده شده است. این آثار کشف شده که اغلب در حوالی روستای هجیج، ناو و اسپریز یافت شده اند شامل ابزارهای سنگی نخستین انسان های غار نشین و حتی استخوان های به جای مانده از حیوانات شکار شده است که بیشتر این استخوان ها متعلق به بز کوهی بوده اند. همچنین، بقایایی از اجاق هایی که در غارها بر پا می کرده اند کشف گردیده است. آثار یافت شده مذکور، مربوط به دوران پارینه سنگی می باشند.

از دیگر آثار عصر آهن در اورامان سنگ ‌نبشته اورامان در نزدیکی تنگی ور است. این کتیبه مربوط به دوره آشوری‌ ها است که نقش سارگون دوم شاه آشور بر آن نمایش داده شده که همراه با کتیبه ‌ای میخی به زبان آشوری در شرح لشکرکشی‌ های وی در غرب زاگرس و اورامان است. از دوره سلوکی و اشکانی چند پوست نوشته کشف شده که با عنوان بنچاق اورامان از آن‌ها یاد می‌شود.اورامانات بیست و ششمین اثر جهانی از ایران است که در سال 1399 در فهرست میراث جهانی یونسکو  به ثبت رسیده­است.از جاذبه ­های گردشگری روستای اورامان می­توان به آرامگاه پیر شالیار ، مسجد اورامان تخت، معماری پلکانی خانه­ ها و طبیعت روستای اورامان تخت اشاره کرد.

7-روستای ماخونیک، استان خراسان جنوبی

روستای ماخونیک در استان خراسان جنوبی و 78 کیلومتری شرقی شهرستان سربیشه قرار گرفته ­است. از این روستا تا به کشور افغانستان فاصله زیادی نیست. اهالی این روستا اصالتی افغانستانی دارند و چند قرنی است که به این منطقه کوچ کرده­ اند و در منطقه ماخونیک که شامل روستاهای ماخونیک، کفاز، چاپنسر، توتک، سفال بند، سولابست، لجونگ (سفلی و علیا)، کلاته بلوچ، دامدامه، میش نو، خارستو و جلارو می­شود، ساکن شده­ اند.
اهالی این روستا از مسلمانان اهل سنت(حنفی) هستند و به دامدارای، کشاورزی، قالیبافی و کار در معدن سنگ مشغول­اند.

روستای ماخونیک یکی از هفت روستای شگفت­انگیز جهان است.معماری خانه ­ها در این روستا بسیار خاص و عجیب است؛ خانه هایی با خشت و گل، بدون حیاط، پنجره و ایوان که در کنار هم و پایین­ تر از سطح زمین ساخته شده­ اند و برای ورود به آن­ها باید از دو پله ورودی خانه پایین رفت.روستای ماخونیک به روستای لی­لی­پوت ­ها نیز شهرت دارد؛ زیرا که ساکنان آن افرادی با قد و قامت کوتاه هستند و برخی کارشناسان  دلیل این امر ازدواج‌ های فامیلی و رژیم غذایی نامناسب اجداد این افراد میدانند.

گفتنی است که تا سال­ های اخیر راهی برای دسترسی به این روستا موجود نبود و چند سالی است که با شکافتن کوه راه دسترسی برای این روستا ایجاد شده ­است.قدمت روستای ماخونیک مطابق گزارش های باستان شناسان، به 6000هزار سال قبل از میلاد مسیح باز می­گردد؛ یعنی زمانی که دهکده باستانی ماخونک سرزمین تمدن آراتتا بوده و انسان های کوتوله در این منطقه وجود داشته‌ اند که دلیل این گفته‌ ها نیز بر اساس مستندات کشف شده است و برخی دیگر مهاجران افغانستانی که چند صد سال پیش به این منطقه مهاجرت کردند را، ساکنان اصلی روستای ماخونیک می­دادند. البته هیچ مدرک تاریخی مکتوبی درباره این روستا، به جز سفرنامه کرونل چارلز ادوارد پیت که حدود دو قرن پیش، در دوران حکومت قاجار و ناصرالدین شاه به خراسان و سیستان سفره کرده بود وجود ندارد.

علاوه بر آداب و رسوم مردم ماخونیک و معماری بسیار خاص خانه­ های آن، یکی از نقاط دیدنی روستای ماخونیک برج سنگی آن است که این برج در طبقات بالای روستا ساخته شده، به طوری که به اطراف روستا اشراف دارد. از این برج جهت دیده بانی استفاده می­شده تا در صورت حمله‌ی احتمالی دشمن، به همه‌ی اهالی روستا اطلاع داده شود.

روستای_ماسوله،_استان_گیلان

8-روستای ابیانه، استان اصفهان

روستای ابیانه که در دامنه کوه کرکس، 40کیلومتری شهرستان نطنز استان اصفهان قرار دارد با خانه ­های سرخ رنگ خود شهرت جهانی دارد.
نام اصلی این روستا ویونا به معنای بیدستان بوده که دلیل این نام گذاری بیدستان ­های وسیعی بوده است که در ایام قدیم در ابیانه وجود داشته ­اند و با گذشت زمان ویونا به ابیانه تغییر پیدا کرده است.

خانه های روستای ابیانه در کوچه های باریک و پیچ در پیچ دامنه کوه بنا شده اند. خانه هایی با مساحت کوچک و معماری خاص به گونه ­های که حیاط هر خانه پشت بام خانه دیگری است و به عبارتی ابیانه را نیز می­توان در فهرست روستاهای پلکانی ایران قرار داد. معماری خانه­ ها اغلب به این صورت می­باشد که هر خانه ایوانی بزرگ و دلنشین دارد و نمای خانه­ ها با خاک سرخی که متعلق به معدنی در نزدیکی روستاست پوشیده شده ­است.

شیوه زندگی مردم روستای ابیانه تا به امروز دستخوش تغییرات زیادی نشده و در نتیجه آن­ها بسیاری از آداب و رسوم قومی و سنتی خود از جمله زبان و لهجه قدیمی را حفظ کرده­ اند؛ کوهستانی بودن منطقه و دور بودن محل آن‌ها از مراکز پرجمعیت و راه‌ های ارتباطی می­تواند توجیهی برای قرن­ ها انزوای مردم روستای ابیانه باشد.

فعالیت روزمره آن­ها نیز یکی دیگر از مولفه­ هایی است که همچنان با روش­ های سنتی اداره می­شود و مردم در آن­جا به کشاورزی، باغداری و دامداری مشغول‌ اند و برای آبیاری مزارع و باغات از هفت رشته قنات موجود در روستا، استفاده می‌شود.

روستای ابیانه کاشان یکی از روستاهای تاریخی ایران است که متاسفانه مدرکی که دقیقاً قدمت زمانی آن را مشخص کند، در دست نیست؛ ولی برخی کارشناسان ابیانه را از کهن ­ترین سکونت­گاه ­ها در حاشیه دشت کویر ایران میدانند و برای آن پیشین ه­ای هزار و پانصد ساله را برای آن تخمین می‌زنند. آثار و بناهای تاریخی که از دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی و قاجار در ابیانه به یادگار مانده ­اند، خود نشان‌دهنده قدمت این روستای تاریخی هستند.

کاوش های باستان شناسی در این روستا برای اثبات قدمت و ارزش تاریخی این روستا همچنان ادامه دارند.

همانطور که گفته شده روستای ابیانه بیش از همه چیز به دلیل سرخی خاک خانه ­هایش و معماری خاص آن­ها مشهور است اما از سایر جاذبه­ های تاریخی آن می­توان به قدیم‌ ترین اثر تاریخی ابیانه، یعنی آتشکده‌ ابیانه، قلعه ­های تخت هامان، پاله و هرده، زیارتگاه ­های هینزا، شاهزاده یحیی و شاهزاده اسماعیل  و مسجد جامع ابیانه که منبر چوبی منبت‌کاری  در آن نگه­داری می­شود که در سال ۴۶۶ هجری قمری ساخته شده‌ است و از ارزش تاریخی بالایی برخوردار است.

روستای_ابیانه،_استان_اصفهان

9-روستای خرانق، استان یزد

روستای باستانی خرانق، روستایی قرار گرفته در 60 کیلومتری شهر اردکان استان یزد است. با آب و هوای بسیار خنک‌ تر نسبت به یزد، که دلیل آن قرار گیری در ناحیه کوهستانی استان یزد می­باشد. از نام­ های پیشین این روستا می­توان به خورانق یا خورنق که به معنی محل برآمدن خورشید یا زادگاه خورشید است، اشاره کرد.این روستا دارای دو بخش قدیم و جدید است، بخش قدیم روستا که به قلعه‌ی خرانق نیز مشهور است، حدودا سه دهه‌ است که خالی از سکنه شده ­است و ساختمان‌ های قدیمی و دیدنی به جا مانده از آن که از لحاظ تاریخی بسیار ارزشنمندند،  و قناتی که قلعه در مسیر آن واقع شده است بسیار مورد توجه گردشگران و مسافران می­باشد و گفتنی است که در قلعه خرانق قدمت برخی سازه­ها به 1800سال نیز می­رسد.

ساکنین روستای خرانق اکنون در بخش جدید روستا سکونت دارند و با کشاورزی و کاشت محصولاتی همچون زردک، خربزه، پنبه، گندم و جو روزگار می‌گذرانند.خرانق، روستاییست که به دلیل معماری کهن، بافت تاریخی، کوچه های تو در تو که راه ارتباطی جالبی با یکدیگر دارند، بسیار منحصر به فرد است. کوچه های باریکی که هر کدام در نهایت به خانه ها ختم می شوند و دارای طاق ­های کوتاه هستند در زمان خود به گونه ای طراحی شده ­اند که افراد سوار بر اسب نتواند به آن­ها وارد شودند و با این روش امکان هجوم سواره­ ها را به منازل خود از بین برده ­اند.

برخلاف آن‌چه در معماری روستاها و خانه‌ های نواحی کویری ایران مشاهده می‌شود، در این روستا اکثر خانه‌ها حیاط ندارند. دیوارِ خانه‌ ها از خشت و گل ایجاد شده و در سقف گنبدی شکل و زیبای آن‌ ها، تیرهایی از جنس پوشال، چوب و حصیرهای الیافی به کار رفته است.روستای خرانق تاریخ پر فراز و نشیبی داشته و در طول سالیانی که از بنای آن می­گذر، بارها توسط اقوام مهاجم مورد هجوم و حمله ­های بسیاری قرار گرفته و بخش­ هایی از آن تخریب شده است. با این وجود، شرایط خاص اقلیمی و آب و هوایی و مهم تر از همه نیاز اقتصادی، باعث شده تا سیاست حکام و قرار گیری آن بر سر راه عبور کاروانیان تجاری، خرانق، در مسیر حاشیه جنوب کویر همواره پس از هجوم ­ها رونق یابد.

روستای کویری خرانق از جهت تاریخی و منابع طبیعی بسیار ارزشمند می­باشد. کارشناسان قدمت آن را حدود 4500 سال تخمین زده اند و در بعضی اسناد تاریخی متعلق به دوره ساسانی نیز به این منطقه اشاره شده است و به همین دلیل می­توان خرانق را یکی از قدیمی ترین نقاط استان یزد به شمار آورد. از سوی دیگر وجود منابع و مخازن غنی و ارزشمند مواد معدنی در این منطقه نشانگر ارزشمندی خاك آن می­باشد.در زمانی که روستاها در معرض تاخت و تاز اقوام چادر نشین بوده­ اند، در مناطق مختلفی از جمله خرانق که به عنوان گلوگاه مسیر تجاری مورد توجه بوده از دوران هخامنشی به منظور ایمنی کاروان ها و مال التجاره ها، در این نواحی قلعه ها، راهدارخانه ها و چاپارخانه های متعدد ایجاد شده است.

قلعه‌ی بزرگ و تاریخی خرانق که در همان بخشِ قدیمی روستا قرار دارد، در دوران پس از اسلام ساخته شده، اما قدمت حصارها و برج‌ های نگهبانی آن به حدود ۱۸ قرن پیش، یعنی زمان حکومت ساسانیان باز می‌گردد و برای افزایش امنیت ساکنان قلعه در مقابل حمله‌ های دشمن، آن را بر فراز تپه‌ ای ساختند تا بتوانند بر اطراف، اشراف کامل داشته باشند.علاوه بر قلعه خرانق، از دیگر جاذبه­ های تاریخی و طبیعی روستا می­توان به منطقه حفاظت شده دره انجیر، مزار باباخادم، حمام قاجاری، منارجنبان، کاروانسرای شاه عباسی، بقعه مشهدک، گورستان تاریخی روستا و مساجد خرانق اشاره کرد.

10-روستای خماط، استان خوزستان 

روستای خماط، در ۲۰ کیلومتری جنوب اندیمشک و ۴۰ کیلومتری شمال شوش قرار دارد. نام خماط از کلمه‌ ای عربی می‌آید؛ در لغتنامه دهخدا کلمه خماط، «بریان‌کننده گوشت» معنی شده­ است و از ترجمه نام این روستا می‌توان فهمید که آب و هوای آن بسیار گرم و سوزانی است.
 بیشتر ساکنان روستا عرب زبان هستند و با کشاورزی، باغداری، دامداری و عده‌ ای نیز با تولید صنایع دستی روزگار می‌گذرانند.
روستای خماط به دلیل قرار گیری در منطقه ­ی دشت و هموار، بافت مسكونی متمركزی دارد که به صورت ناهماهنگ از منازل قدیمی و جدید تشکیل شده ­است. مصالح به‌كاررفته در واحدهای مسكونی جدید آجر، سیمان و بتن است و سقف خانه‌ های قدیمی مسطح و با چوب، سر شاخۀ درختان و خاك و گل پوشیده شده است. کالبد روستا با طبیعت اطراف آن به‌گونه‌ ای درهم آمیخته و مناظر بسیار جالبی ایجاد کرده است، مزارع در اطراف روستا پراكندة هستند و درختان خرما و انار داخل آن­ها، شكوه خاصی به روستا بخشیده است.

شاید روستای خماط برای خیلی ناآشنا باشد، اما آثار تاریخی متعدد و مشهوری که در اطراف آن وجود دارد تاییدی بر قدمت روستاست، یکی از این آثار «معبد زیگورات چغازنبیل» است. این معبد که درست در کنار روستا خودنمایی می‌کند ۱۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بنا شده است و برخی کارشناسان قدمت تاریخی آن را به دوره عیلامیان منسوب کرده‌اند. در کنار آداب و رسوم بسیار زیبای مردم روستا و مکان ­های تاریخی اطراف آن از جمله معبد زیگورات چغازنبیل، بقعه عباس ابن علی و هفت تپه، صنایع دستی و غذاهای محلی خماط نیز برای گردشگران، بسیار جذاب و دیدنی هستند.

  • 28 شهریور ، 1400
  • 131

دیدگاه - 1

ارش

ایران تاریخچه بسیار جالبی داره و روستاهای تاریخی ایران هم نمادی از تاریخچه جالب ایرانه
2 ماه پیش

نظر دهید